İHSAN OZANOĞLU VE ÂŞIK YORGANSIZ HAKKI ÇAVUŞ’U ANMA PROGRAMI (3)

Gazi Âşık Yorgansız hakkı Çavuş, hiç kimseye muhtaç olmadan yaşamayı başlıca prensip edinmiştir. Özellikle kıyafetiyle dikkatleri çekmiştir. 

İHSAN OZANOĞLU VE ÂŞIK YORGANSIZ HAKKI ÇAVUŞ’U ANMA PROGRAMI (3)

Bu kıyafetlerinin aksesuarları/takıları vefatından sonra oğlu Terzi Lütfi Bayraktar tarafından Kastamonu’daki terzi dükkânı sergilenmiştir (Şenel, 1997:262). O, daima kendi halinde yaşamayı tercih etmiştir. Gururundan hiçbir şekilde feragat etmemiştir. Toplantılara bile birçok ricalardan sonra katılmıştır. Hiçbir zaman âşıklık mesleğini ucuza satanlardan olmamıştır. Kastamonu’da düzenlenen bütün meclislerde başköşede ağırlanmıştır. Özellikle Kastamonu’nun eski valilerinden rahmetli Avni Doğan, Gazi Âşık Yorgansız Hakkı Çavuş’a büyük saygı ve itibar göstermiş, maddî ve manevî yardımlarda bulunmuştur.

Gazi Âşık Yorgansız Hakkı Çavuş, başkalarına nasihat edecek kadar içkinin ve afyonun nasıl bir muzur ve zararlı şeyler olduğunun farkındadır ama kendisi bu illetin ağına düşmüştür. Bu illetlerin ağına düşmesinde onun esirlik günlerinin de etkisinin olduğu kanaatindeyiz. Gazi Âşık Yorgansız Hakkı Çavuş’un nasihatnamelerinden biri şöyledir:

“Ey oğul benden nasihat dinle bir bir bilmiş ol;

Tut bu sözlerden hakikat dinle bir bir bilmiş ol.

 

Sen bana bühtan edersin gayrıdan hiç bekleme;

Çünki sendedir müsibet dinle bir bir bilmiş ol.

 

Kendi kendin gör muhakkak gayrıdan aş isteme

Bundadır oğlum fazilet dinle bir bir bilmiş ol.

 

Men edilmiş şeylerin ardından koşmak nafile>;

Gelmez onlardan saadet dinle bir bir bilmiş ol.

 

İstiyorsan doğru olmak bakma Hak’tan gayrıya;

Haktadır kuvvet, dirayet dinle bir bir bilmiş ol.

 

Ademiyet ararsan menba-ı feyz ü necat;

Varsa sende kabiliyyet dinle bir bir bilmiş ol.

 

Kimseyi incitme oğlum yoksa herkes küfreder;

Böyle işte âdemiyyetdinle bir bir bilmiş ol.

                              

Kim olursan ol zarardan menfaat umma sakın;

Ondadır mutlak haysiyyet dinle bir bir bilmiş ol.

 

İktisat et, müsrif olma kimsecikten fayda yok;

Güç olur namerde minnet dinle bir bir bilmiş ol.

 

Bin nasihatten müsibet gerçi evladır ama;

Fayda vermez son nedamet dinle bir bir bilmiş ol.

 

Evlenirsen aslına astarına bak öyle al;

Söylenir azmaz asalet dinle bir bir bilmiş ol.

 

Maslahat anlar demişler, lâfla dönmez böyle iş;

Ârife tarif ne hacet dinle bir bir bilmiş ol.

 

Sırrını yut, ağzını tut, doğru iş gör, doğru bak;

Bulmak istesen selâmet dinle bir bir bilmiş ol.

 

Yok olunca dost bulunmaz var iken herkes sever;

Gel bu sözler olsun ibret dinle bir bir bilmiş ol.

 

Bilmiyorsan bilmişe sor, emrolunmuş yerde kal;

Ehline eyle itaat dinle bir bir bilmiş ol.

 

Hak edip al, borcunu ver, dostlarından alma hiç;

İşte insanî sadakat dinle bir bir bilmiş ol.

 

Aldanandan, aldatandan olma, ciddi ol sakın;

Çünki derler “vay hıyanet” dinle bir bir bilmiş ol.

 

Bir hakiki dost ararsan üç buçuktur bilki dost;

Gayri bakma ver metanet dinle bir bir bilmiş ol.

 

Hem anandır, hem babandır hem de hemdemdir sar;

Tatlıdır baldan ticaret dinle bir bir bilmiş ol.

 

Akıbet derler sana da ben gibi bir serseri

Can gönülden eyle dikkat dinle bir bir bilmiş ol.

 

Ölmeyince kimse bilmez kıymetin HAKKI senin;

Buldu artık söz nihayet anla bir bir milmiş ol”

Bu ve benzeri şiirlerinden de anlaşılıyor ki, Gazi Âşık Yorgansız Hakkı Çavuş, sosyal konulara da eserlerinde ağırlık vermektedir. Onun derdi insanlıktır. Çağına şahitlik etmekle kalmayıp zamanın elinden tutma gayreti içindedir. Bazı şiirlerinde günceli de yakalamaktadır. Mesela bu sene Kastamonu’da 16 Ocak 2024 Salı günü bir tabiat hadisesiyle karşı karşıya kaldık; adına da “Tavuk Kavdıran” dediler ve hangi Kastamonuluya sordumsa ben bu yaşa geldim böyle bir şey görmedim dedi. Meğerse Gazi Âşık Yorgansız Hakkı Çavuş, 1934 yılında Kastamonu’da şiddetli bir kış olduğunda Nasrullah Köprüsünden geçerken ayağı kayıp düşmüş böyle bir tabiat hadisesiyle karşılaşmış. Bakınız bir şiirinde bunu nasıl anlatıyor:

“Mevsim şitâ, artık şen değil bağlar,

Güllerle bülbüller görünmez oldu.

Kar ile kaplandı yaylalar, dağlar,

İlden ile gidip gelinmez oldu.

 

Kırı bırak, oldu şehirde donan;

Gazi Okulu’ndan çift körpe civan,

İsmiyle müsemma tavuk kaydıran

Düz şöselerde de yürünmez oldu.

 

Karışma dediler Hak’kın işine,

Üç ay yazı vardı kattı kışına,

Sobalar yanmada peşi peşine,

Yataksız YORGANSIZ uyunmaz oldu.”

Gazi Âşık Yorgansız Hakkı Çavuş’un sesi de çok yanıkmış. Çoğu zaman kandil akşamlarında ve bayramlarda Şeyh Şaban-ı Velî Camii’nde ezan okur, müezzinlik yapar, dinî meclislerde münacaat ve naat okurmuş.

Gazi Âşık Yorgansız Hakkı Çavuş’un evi de Kastamonu Hacı Hamza Mahallesinde Şeyh Şaban-ı Velî Dergâhı’na yakın bir yerdeymiş. Vefatına yakın bir gün her gün önünden geçip gittiği dergaha uğramış ve şöyle seslenmiş:

“Menba-ıfahr-irisâletHazret-iŞa’banDede

Melce-iizz ü saadet Hazret-i Şa’ban Dede


Kutb-iaktâb-ıcihandır hem velîlerhâtimi

Mazhar-ılütf-işefaat Hazret-i Şa’ban Dede


Hem muhibb-iehl-i beytihânedannâm Ali

Bende-işâh-ı velâyet Hazret-i Şa’ban Dede


Eylesin gelsin ziyaret âşıkânın Kâbesi

Muciz-i bahr-ı hidâyet Hazret-i Şa’ban Dede”

Galiba bu şiiri de son şiiri olmuş. 17 Şubat 1964 günü de ruhunuHakk’a teslim etmiş. Vefatının 60. yilinda Gazi Âşık Yorgansız Hakkı Çavuş’u rahmetle anıyor, anlamaya ve anlatmaya çalışıyorum.

“Sanma hâlim geç efendim içerimde gam dolu

Geçti gençlik eyvah sarpa sardık yolu

İntisabım Râb-ı Hak’tır mesleğim pîrî kolu

HAKKI adım TÜRK ecdadım meskenim KASTAMONU”

diyen Gazi Âşık Yorgansız Hakkı Çavuş’u konuşmak 13 Şubat 2024 tarihinde düzenlenen etkinlikte bana düştü…

“Baki kalmaz bir gün elbet mahvolur cismimiz

Bir eser ehli değilim yâd olunmaz ismimiz”

diyor ama bakın vefatından 60 yıl sonra Kastamonu’nun valisi, akademisyenler, evlatları ve onu sevenler şimdi bir araya gelmişler; onu ve Kastamonulu diğer âşıkları anıyorlar…

“Türkün Kaidesi” Kastamonu sarsılırsa Türkiye sarsılır, Türkiye sarsılırsa Türk Dünyası, İslâm Dünyası ve bütün dünya sarsılır. Kastamonulu yerini ve konumunu bilmeli, değerlerini tanımalı onlara sahip çıkmalıdır. Bilmelidir ki değerlerine değer verdikçe değeri anlaşılacak ve bilinecektir. Bunun için de yapılması gerekenlerden biri de Millî Marşımızın şairi Mehmed Akif Ersoy’un Kastamonu’da bulunduğu süreçte kaldığı dört evden birinin restore edilerek “Mehmed Âkif Ersoy Anı Evi ve Kastamonu Yazarlar Şairler ve Sanatkârlar Müzesi” olarak hizmete sunulmasıdır. Bu müze de Gazi Âşık Yorgansız Hakkı Çavuş’un, İhsan Ozanoğlu’nun ve diğer edebî şahsiyetlerimizin özel eşyaları ve eserleri sergilenmeli ve çalınmalı/seslendirilmelidir diye düşünüyoruz… Eğer bu yapıla bilirse Kastamonu için büyük zenginlik olacaktır… İtirazı olan haklı gerekçesini söylemedikçe bir vatan evladı olarak ben bu fikrimden vazgeçmeyeceğim!..

Bugün andığımız Âşık İhsan Ozanoğlu, Kastamonu için “ÂşılklarKabesi” diyor. Şimdi biz niçin bu “âşıklar kabesinde” her sene bir âşıklar bayramı düzenleye mi yoruz? Bunu yapmak için neyimiz eksik?

Gönül istiyor ki, Gazi Âşık Yorgansız Hakkı Çavuş’un kabrine giden güzergaha ilgili tabelalar konsun ve Kastamonu’nun Türk kültürüne değer katan bu evladı da unutulmasın.

“İnnâlillâhi ve innâileyhiraciun “/“Biz Allah’a âidiz ve vakti geldiğinde elbette O’na döneceğiz” (Kur’an-ı Kerim, Bakara Suresi 2/156. Ayet). Evet her nefis ölümü tatacaktır, ma âşıklar ölmez, vazifesini aşk ile yapanlar ölmez… Onları öldüremezsiniz. Yunus Emre’yi öldüre bildik mi? Gazi Âşık Yorgansız Hakkı Çavuş da ölümsüzler kervanındadır… Sevgi dili, dünya dili Türkçe yazdığı, çalıp söylediği eserleriyle aramızda yaşamaya devam edecek… TRT Arşivinde Kastamonulu âşıklar içinde en çok eseri bulunanın Gazi Âşık Yorgansız Hakkı Çavuş

Olduğunu biliyor musunuz? Bu nağmeler çalındıkça Gazi Âşık Yorgansız Hakkı Çavuşyaşamaya devam edecek Allah’ın izniyle…              

KAYNAKÇA

Gürel, Zeki (2024).”Kökü Mazide Olan Atî Kastamonu: Tirikopis’i Esir Alan Yorgansız Hakkı Çavuş Bolulu mu Kastamonulu mu-2?”, Açıksöz Gazetesi, 16 Şubat 2024, Yıl: 13, sayı:3731, s.2.

Gürel, Zeki (2024).”Kökü Mazide Olan Atî Kastamonu: Tirikopis’i Esir Alan Yorgansız Hakkı Çavuş Bolulu mu Kastamonulu mu-1?”, Açıksöz Gazetesi, 15 Şubat 2024, Yıl: 13, sayı:3730, s.2.

Gürel, Nazlı Rân3a (2004). Bir Osmanlı Aydını İbrahim Edhem Pertev Paşa, Ankara: Berikan Yayınevi.

İha (2024). “İhsan Ozanoğlu Kabri Başında Anıldı”, Kastamonu Açıksöz, Yıl:13, Sayı: 3729, s.3.

Küçükbasmacı, Gülten (2015). “Cephede Savaşmış Bir Âşık Yorgansız Hakkı Çavuş’un Şiirlerinde Savaş”,I. Uluslararası Türk Kültürü Araştırmaları Sempozyumu (TÜKAS 2014 Bildirileri 12-13 Kasım 2014 Nevşehir,  Nevşehir: Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Yayını.

Küçükbasmacı, Gülten (2018). “Âşıklık Geleneği”, 81 İlde Kültür ve Şehir Kastamonu, İstanbul: Kastamonu Valiliği Yayını.

Öztürk, Mehmet (2023).Kastamonu Kaynaklı Şiir mecmuası-II, Kastamonu: TC Kastamonu Üniversitesi Sosyal Bilimler Fakültesi Sosyal Bilimler Enstitüsü yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi.

Şenel, Süleyman (1997). Kastamonulu âşık Yorgansız hakkı Çavuş, İstanbul: Kastamonu Kalkınma Vakfı Yayını.

Atabinen, Reşit Saffet (2023). Türk Mimarisinin Ana Unsurları, Fransızca Aslından Tercüme Eden: Mehmet Fevzi Çetinkaya, İstanbul: Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu Yayını.

“Kastamonu” (1983). Yurt Ansiklopedisi, Cilt:6, İstanbul: Anadolu Yayıncılık. (SON)

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Doç.Dr.Zeki Gürel - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Açıksöz Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Açıksöz Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Açıksöz Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Açıksöz Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.



Kastamonu Markaları

Açıksöz Gazetesi, Kastamonu ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (532) 012 37 98
Reklam bilgi

Anket Kastamonu'da sağlık hizmetlerinden memnun musunuz?
Tüm anketler