TUTUM VE DAVRANIŞ YÖNÜNDEN AİLE TÜRLERİ

Çocuğun ruhsal durumunu etkileyen en önemli faktörler arasında sevgi, ilgi-disiplin uyumu ve dozu bulunmaktadır. Bunların belli bir dengede tutulması son derece önemlidir. Çoğu aile bu dengeli davranışı, göstermemekte, aşırılık ya da yoksunluk göstermektedir.

AŞIRI İLGİ VE SEVGİ GÖSTEREN AİLE

Bu tür aileler çocuğun her istediğini yerine getirme eğilimindedir. Bunlar koruyucu ailelerdir.  Çocuğun özürlü, yetim, tek evlat, uzun süre sonra edinilen evlat olması, ilerlemiş anne ve baba yaşı etkili olabilir. Bu tür ailelerde yetişen çocuklarda sorun çözme yetersizliği, beceriksizlik, bebeksi kalma, nörotik yapı eğilimi gelişebilir. Herkesten sevgi, ilgi bekler, ancak kendisi gösteremeyebilir. Sevgi gösterilmemesi halinde tepkili ve kaprisli davranırlar.

YETERSİZ İLGİ VE SEVGİ GÖSTEREN AİLE

Çocuğa gösterilen ilgi ve sevgi oldukça yetersizdir ya da hiç yoktur. Çocuğun gereksinimleri giderilmez, hep karşı çıkılır, her yaptığı eleştirilir. Çocuğa sevecen ve güler yüzle davranılması gereken durumlarda soğuk ve önemsiz varlıklar gibi davranılır.

AŞIRI DİSİPLİN GÖSTEREN AİLE

Çocuğa çoğunlukla asık suratla, sert ses tonuyla yaklaşılır. Aksi halde çocuğun şımaracağından, saygısız yetişeceğinden korkulur. Ebeveynler çocuğun yaramazlık ve yanlış davranışlarından caydırılması amacıyla, çocuğu dövme, örseleme, kulağını çekme, bağırma, karanlık ortama kapatma gibi ceza yöntemlerine başvurma eğilimindedirler. Bu yöntemler çocukların kişiliğini kötü yönde etkileyen en önemli etkenlerdendir.

YETERSİZ DİSİPLİN GÖSTEREN AİLE

Çocuğun davranışlarıyla ilgilenip uyarıda bulunulması gerekirken, böyle aileler çocukla yeterince ilgilenmemektedirler. Çocuklar, neyin doğru, neyin yanlış olduğunu yeterince algılayamayıp, olumlu davranışlar geliştiremezler. Kimi aileler, bu aile türlerinden birinin özelliklerini daha çok taşırken, kimi aileler disiplin, sevgi, ilgi dengesini kuramayıp, birkaçının özelliklerini birlikte gösterirler. İstenmeyen gebelik, evlilik dışı doğumlar, beklenenden farklı cinsiyet, üvey anne ya da baba, aşırı kurallı kreş, bakımevi, çocuk yuvaları ve kimi okullar da, çocuğa gösterilen sevgi, ilgi yoksunluğunu ya da fazlalığını, aşırı ya da yetersiz disipliner tutumu etkileyen durumlardır.

Böyle ortamlarda büyüyen çocuklarda; aile bireyleriyle uygun özdeşleşememe, kendini aileye ait hissedememe, başkalarını sevememe, bencil davranma eğilimleri fazladır. Hem sevgi, ilgi yoksunluğu, hem de aşırı disiplin gösteren ailede yetişen çocuklarda, öç alma, suça ve intihara eğilim, toplum kurallarına özellikle karşı çıkma ve kuralları çiğneme, psikopatik kişilik geliştirme eğilimi fazladır.

Normalde aşırıya kaçmadan yeri geldiğinde ilgi ve sevgiyle yaklaşma, yeri geldiğinde de disiplinli davranmak, özellikle güdüleyerek eğitici davranmak, ruhsal gelişimi olumlu yönde etkileyen en önemli öğedir.

YORUM EKLE