banner38

Müzik indir

banner46

banner47

13 Temmuz 2020 Pazartesi

Kastamonu şehir tarihi Hurufat Defterleriyle anlatıldı

Kastamonu Üniversitesi Dr. Öğretim Üyesi Mustafa Eğilmez ile Hakkari Üniversitesi Dr. Öğretim Üyesi Özcan Oğur, 1690-1840 “Kastamonu Hurufat Defterleri” kitabını kaleme aldı. Dr. Öğretim Üyesi Mustafa Eğilmez yayına hazırladıkları kitap ile Kastamonu’nun şehir tarihini ortaya koyduklarını belirtti.

12 Haziran 2020 Cuma 10:25
 Kastamonu şehir tarihi Hurufat Defterleriyle anlatıldı
 

Kastamonu Üniversitesi Dr. Öğretim Üyesi Mustafa Eğilmez ile Hakkari Üniversitesi Dr. Öğretim Üyesi Özcan Oğur, 1690-1840 “Kastamonu Hurufat Defterleri” kitabını kaleme aldı. Dr. Öğretim Üyesi Mustafa Eğilmez yayına hazırladıkları kitap ile Kastamonu’nun şehir tarihini ortaya koyduklarını belirtti.

Dr. Öğretim Üyesi Mustafa Eğilmez, kültür unsurları hakkında bilgi vererek konuşmasına başladı. Eğilmez, “Tarihte kurulmuş olan pek çok devlet arkalarında sayısız maddi ve manevi kültür unsurlar bırakmışlardır. Söz konusu bu maddi ve manevi kültür unsurlarının toplamı ise o devletlerin ortaya koymuş oldukları medeniyetin şeklini belirler. Dolayısıyla tarihte kalan devletlerin arkalarından bıraktıkları kültür unsurlarına bakılarak, o devletin ulaşmış olduğu medeniyet seviyesini belirlemek mümkündür. Uzun yüzyıllar boyunca çok geniş coğrafyada hüküm süren Osmanlı devletinin farklı coğrafyalarda sayısız kültür unsularını meydana getirdiği bilinmektedir. Gerek Anadolu’da gerekse balkanlarda olsun Osmanlı döneminde inşa edilen pek çok cami, medrese, köprü, han ve aşevi gibi sosyal hayatı idame ettiren yapıların varlığı bilinmektedir. Bu yapılardan bazıları günümüzde mevcut iken bazılarının yok olduğu bilinmektedir. Dolayısıyla Osmanlı döneminden kalan ve günümüzde mevcut olan-olmayan bu maddi kültür unsurların tespit etmek, ancak dönemin yazılı kaynakları ve bilhassa arşiv belgeleri ile mümkündür. Osmanlı Eyalet sistemi içerisinde belli periyotlarla yapıla arazi ve vakıf tahrirleri vasıtasıyla dönemin arazi yapısı, vakıf kurumları ve bu kurumların fonksiyonları hakkında detaylı bilgilere ulaşmak mümkün olabilmektedir.

DAVA KAYITLARININ ÖZET BİR KISMI

HURUFAT DEFTERLERİNE KAYDEDİLİR

Huruf, Arapça bir sözcük olup, harflerin çoğulu anlamındadır. Hurufat Defterleri. Osmanlı Devleti idari teşkilatlanmasında önemli bir yere sahip olan kaza idaresi esas alınarak tutulmuştur. Bilindiği gibi Osmanlı devletinde kaza idaresi ticari ve kültürel üstünlüğü ile çevrenin merkezi olmuş bir kasaba veya şehrin merkezini çevrelemiş köylerin teşkil ettiği idari bir birlikti. Bu idari birlik Osmanlı İlmiye teşkilatından Kazaskerlik makamına bağlı kadının yönetimi altında bulunurdu. Osmanlı idari yapılanmasında çok önemli bir yere sahip olan bu idari teşkilatta, kadıya yardımcı olması için bir de naip bulunmaktaydı. Söz konusu idari birliğin şen ve idari anlamda amiri olan Kadı'ya intikal eden dava konuları genellikle kadı ve naibi tarafından görüşülür ve bir sonuca bağlanırdı. Bu dava süreci kadı tarafından şeriye sicillerine kaydedilirdi. Ancak bu dava konuları vakıf müessesesi ve kurumları hakkında ise, dava kayıtlarının özet bir kısmı da Hurufat defterlerine kaydedilirdi” dedi.

26 ADET DEFTER İNCELENDİ

İncelenen defterleri açıklayan Eğilmez, “Bu defterler, birer vakıf şehri olan Osmanlı şehirlerinin fiziksel ve sosyal yapılarının aydınlatılmasında en başta gelen kaynak grubu durumundadır. Bu eserde incelenen 26 adet Kastamonu Hurufat defterlerinin transkripsiyon ve değerlendirilmesindeki temel saik, söz konusu tarih aralığında Kastamonu şehir tarihini ortaya koymak düşüncesi olmuştur. Burada özellikle şehrin siyasi tarihinin dışında, sosyal ve ekonomik tarihine ilişkin çok kıymetli bilgiler ihtiva eden belgelerin Kastamonu şehir tarihine bir katkı sunması amaçlanmıştır. Osmanlı şehrini oluşturan temel unsurların başında vakıf müesseseleri gelmektedir. İncelediğimiz Kastamonu Hurufat defterlerinde de aynı durumun geçerli olduğu görülmüştür. Hurufat defterlerinde, Kastamonu şehir merkezine ait tespit edilen 165 vakıf eserine ilişkin 6 bin 337 atama kaydına ulaşılmıştır” şeklinde konuştu.

KASTAMONU VAKIFLARI

Kastamonu Üniversitesi Dr. Öğretim Üyesi Mustafa Eğilmez, Kastamonu Hurufat Defterlerinde 165 vakıf ismi tespit edildiğini belirterek: “Kastamonu Hurufat Defterlerinde tespit edilen vakıf çeşidinin toplamı 88'dir. Bunlar; Cami Vakfı 11, Mescid Vakfı 12, Çeşme Vakfı 7, Mahalle Vakfı 6, Kadınların Yaptıkları Vakıflar 22, Köy Vakıfları 4, Nahiye Vakfı 1, Avarız ve Nüzul Vakfı 5, Cüz Vakfı 3, Para Vakfı 14, Çiftlik Vakfı 3 tane olarak tespit edilmiştir. Bunların dışında kalan diğer vakıflar ise, genellikle kişi adlarıyla kurulmuş ve birtakım hizmetler karşılığında yevmiye karşılığı verilen vakıflardır. Hurufat Defterlerinde geçen Kastamonu vakıf eserleri, Candaroğulları ve Osmanlılar dönemine aittir. Atabey Gazi, İsfendiyar Bey ve Oğlu İsmail Bey'in Kastamonu'da inşa ettikleri eserler ve kurdukları vakıflara ilişkin yüzlerce hurufat kaydı bulunmaktadır. Söz konusu dönemde İsfendiyar Bey'in adıyla bir mahalle, İsfendiyar Bey Cami, Zaviyesi, Vakfı ve bir hamamı ile şehrin imarına önemli bir katkı sağlamıştır. Ayni şekilde oğlu İsmail Bey tarafından inşa ettirilen imaret, hamam, cami ve vakfı saye-sinde şehirdeki su ağının tamiri ve geliştirilmesini sağlamıştır. Ayrıca İsmail Bey'in camisinde bir kütüphanenin bulunduğu ve kütüphaneye hafız-ı kütüp olarak müderrislerin atandığı anlaşılmaktadır. Osmanlı döneminde inşa edilen çok sayıda vakıf eserin yanısıra, Ebu'l-Feth Fatih'in camisi, II. Bayezin hanı, Cem Sultan’ın bedesteni Kastamonu şehrine Osmanlı damgasını vuran tarihi yapılardır” ifadelerini kullandı.

Tuğçe Yerdelen

    Yorumlar

HAVA DURUMU
Görüntülemek istediğiniz ili seçiniz:
NAMAZ VAKİTLERİ
Görüntülemek istediğiniz ili seçiniz:
EN ÇOK YORUMLANANLAR
BUGÜN
BU HAFTA
BU AY
ARŞİV